burak@unix~$

umask
####

umask, kisaca ontanimli olarak yeni yaratilacak dosya ve dizinlere olan erisim haklarini almak icin kullanilir, ontanimli hali 022 dir

Daha yakindan bakalim

r-4
w-2
x-1

demistik daha once, peki umask 022 ne anlama geliyor

0 –> kimseden bir hak almiyoruz
2 –> yazma haklarini aliyoruz
4 –> okuma haklarini aliyoruz

Kolay bir method, umask degerinin 000 oldugu durumda

dizin haklari 777
dosya haklari 666 dir

umask degeri 022 ise gerekli izinler nedir ?
dizin haklari icin 777 – 022 = 750
dosya haklari icin 666 – 022 = 644

Bu durumda dosyamizi uclu gruplara bolelim

0 (dosya sahibi)
##########
Bir hak almadigimiz icin dosya sahibi nin;
dosya icin haklari —> rw-
dizin icin haklari —> rwx olacaktir

2 (dosya grubu)
##########
Bu gruba ait kisilerden yazma haklarini ellerinden aliyoruz
dosya icin –> r–
dizin icin –> r-x

2 (digerleri)
#######
Digerleri icin yazma haklarini ellerinden aliyoruz
dosyaicin –> r–
dizin icin –> r-x

Komut olarak kullanimi
##############

/home/hakan/ icine umask_klasoru adli bir dizin yarattik, ontanimli umask degerimi 022 idi, buna gore gruptan ve digerlerinden yazma izinlerini aldik, dosya sahibinin izinlerine dokunmadik
olusturuacak yeni
dizinler icin (rwx / r-x / r-x) = 755
dosyalar icin (rw- / r– / r–) = 644

Peki bu klasore “hakan” isimli bir dosya yaratalim, ama ontanimli disina cikalim bunun icin “umask_klasoru” nun icine olusturlacak yeni dosya ve dizinlerin haklarini “umask” komutu ile degistirelim

Konuya gore yeni yaratilacak
dizinler icin –> rwx / r-x / — = 750
dosyalar icin —> rw- / r– / — = 640
istedigimiz izin haklari boyle oylsun

777 – 750 = 027

umask degerimiz 027

Pardus Linux Forumlarından Hakan Sönmez’in bir yazısıdır teşekkür ediyorum.

Dosya izinlerini anlamak
Linux de her bir dosyanin bir sahibi bir de grubu bulunur

r – Read (okuma izni)
w – write (yazma izni)
x – Execute (calistirma izni)

hakan —> dosya sahibi
users —> dosyanin grubu

bunlari uclu gruplar halinde uc gruptan olustugunu varsayarak ayiriyoruz

rwx / r-x / r-x

bu dizilime gore ;
ilk uclu –> dosya sahibi izinlerini
ikinci —-> dosyanin grubunda bulunanlarin izinlerini
ucuncu –> digerlerinin izinlerini gosterir

Simdi benim 3rd_party klasorumun yapisina bakalim
d–> dizin oldugunu gosteriyor
ilk uclu —> rwx (okuma, yazma, calistirma) hepsi ne sahip, yani kim hakan isimli kullanici
ikinci uclu –> r-x (okuma yapar, yazma yapamaz, calistirma yapar) kim bunlar, users grubundakiler
ucuncu uclu –> r-x (okuma yapar, yazma yapamaz, calistirma yapar) digerlerinin iznlerini ifade eder

tum bunlarin ikilik duzende kodlandiklarini dusunursek

421 sistemi –> rwx i olusturur
r = 4
w = 2
x = 1

toplamdaki sayi izinlerin gostergesidir

harhangi bir uclu icin 7 demek = 4 [r] + 2 [w] + 1 [x] yani tum izinlere sahip, peki 6 ne demek bu durumda ?

6 = 4 + 2 + 0 (rw-) okuma yazma izinleri varken calistirma izni yok demek
5 = 4 + 0 + 1 (r-x) okuma ve calistirma var, yazma yok
4 = 4 + 0 + 0 (r–) sadece okuma izni
gibi mantik bu sekilde ilerler

harhangi bir dosya veya klasor un iznini degistirmek icin kullanilan komut chmod tur
bir ornek verelim,

izinlerin su haldeki durumu
ilk uclu = 4+ 2 + 0 = 6
ikinci uclu = 4 + 0 + 0 = 4
ucuncu uclu = 4 + 0 + 0 = 4
yani yanyana yazarsak 644 olur

Ben bu “users” grubundakilere calistirma ve yazma izni verecegim ne yapmam gerekir ?
Ortadaki ucluyu degistirmeliyim, degil mi ? cunku “users” grubunu bu ikinci uclu ifade ediyordu

chmod —> kullanilacak komut

bakiniz ikinci uclu (r–) iken (rwx) haline geldi

simdi yakindan bakalim nolmus ?

ilk grup ayni kaldi 6 idi zaten = 4 + 2 + 0 [6]
ikinci grup 4 idi = 4 + 0 + 0, komutta ikinci sayimiz 7 oldu yani 4 + 2 + 1 dedik [7]
ucuncu grubu degistirmedik 4 idi, 4 olarak biraktik [4]

simdi hepsinden tum izinleri alalim sadece dosya sahibine tum izinleri verelim

gordugunuz uzere sadece “hakan” yani dosya sahibi tum izinlere sahip (7=4 + 2 + 1)

Peki okuma yazma calistirma izinlerini degistirdik, dosyanin sahibini ve grubunu degistirelim

Hali hazirda dosya sahibi “hakan”, grubu ise “users”
Kullanacagimiz komut —-> chown

Simdi dosya sahibi “root”, grubu ise “muzik” oldu nasil sizce de kolay degil mi ?

Not :
Tum dosya izinleri bu kadar degil elbette, digerlerini hazirlik asamasindayim, onlari da bu bolumden takip ediniz

Hazirliktaki belge : Sticky (t) yapiskan, SGID (Set Group Identification), SUID (Set User Identification), umask (default file and directory creation)
Üstad Hakan Sönmez’e çok teşekkür ederim bu yazısı için benim için çok faydalı oldu.Umarım sizin işinizede yarar. Konunun forumdaki sayfası

http://forum.pardus-linux.org/viewtopic.php?t=2141